LGS sonuçları açıklandı. Sıradaki soru şu: "Puanım hangi okula yeter?" Çoğu öğrenci ve veli bu soruyu yalnızca sınav puanıyla yanıtlamaya çalışıyor. Ama gerçek tablo iki değişken daha içeriyor: OBP hesaplama ve yerel yerleştirme. Bunları bilmeden yapılan her tercih hesabı eksik kalıyor.
Bu rehberde OBP'nin ne olduğunu, nasıl hesaplandığını, yerleştirme puanını tam olarak ne kadar etkilediğini ve yerel yerleştirme sisteminin nasıl çalıştığını 2025 formülleriyle adım adım açıkladık.
OBP nedir? Ortaokul Başarı Puanı nasıl hesaplanır?
OBP, Ortaokul Başarı Puanı'nın kısaltmasıdır. Öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıf karne notlarından türetilen bir ortalama puandır. MEB, bu puanı LGS yerleştirme formülüne dahil ederek sınav dışındaki okul başarısını da sürece katıyor.
Hesaplama üç adımda çalışır: önce her dersin yıl sonu notu alınır, ardından tüm derslerin ağırlıklı ortalaması hesaplanır, son olarak bu ortalama 5 ile çarpılarak OBP değerine dönüştürülür. Sonuç 100 üzerinden ifade edilir.
| Sınıf | Kapsam | Ağırlık |
|---|---|---|
| 5. sınıf | OBP hesabına dahil değil | Yok |
| 6. sınıf | Tüm derslerin yıl sonu notu | Dahil |
| 7. sınıf | Tüm derslerin yıl sonu notu | Dahil |
| 8. sınıf | Tüm derslerin yıl sonu notu | Dahil |
📋 Veri kaynağı: MEB ÖDSGM (odsgm.meb.gov.tr) OBP hesaplama formülü ve kılavuz.
Formül: OBP = (6, 7 ve 8. sınıf ağırlıklı not ortalaması) × 5
Sonuç 100 üzerinden ifade edilir. 5. sınıf notları hesaba dahil edilmez.
Hangi sınıf notları OBP'ye dahil, hangileri dahil değil?
En çok sorulan soru bu. 5. sınıf notları OBP'ye dahil değildir; hesap doğrudan 6. sınıftan başlar. Bu, ilkokul ile ortaokul geçişinin ardından öğrenciye yeni bir sayfa açmasını sağlamak için tasarlanmış bilinçli bir tercihtir.
8. sınıfta alınan her not anlık olarak OBP'yi etkiler. Bu nedenle LGS öncesinde karne notlarını ciddiye almak, sınava son aylarda hazırlanmak kadar önemlidir. Öğrencinin tüm 8. sınıf boyunca gösterdiği çaba OBP'ye yansır.
5. sınıf notu OBP'yi etkiler mi?
Hayır. MEB'in mevcut formülüne göre 5. sınıf notları OBP hesabına dahil edilmiyor. Yalnızca 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu notları geçerli.
LGS yerleştirme puanı nasıl hesaplanır? OBP'nin ağırlığı ne kadar?
Liselere yerleştirmede kullanılan puan, doğrudan LGS sınav puanı değildir. MEB, iki bileşeni belirli ağırlıklarla birleştiren ayrı bir formül kullanır.
MEB'in 2025 Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu'na göre, sınavla öğrenci alan okullara yerleştirme yalnızca merkezi sınav puanına göre yapılır. OBP formüle %20 ağırlıkla EKLENMEZ; yalnızca sınav puanı eşit olan öğrenciler arasında ilk eşitlik bozucu kriter olarak kullanılır.
Merkezi sınav puanı toplam ağırlığın %80'ini, OBP ise %20'sini oluşturuyor.
Kaynak: MEB ÖDSGM 2025 yerleştirme kılavuzu: odsgm.meb.gov.tr
Bu formülün pratikte ne anlama geldiğini bir örnekle görelim:
| Durum | Sınav Puanı | OBP | Yerleştirme sırası |
|---|---|---|---|
| Öğrenci A | 450 | 95 | Önce yerleşir — sınav puanı 450, eşitlikte OBP yüksek |
| Öğrenci B | 450 | 80 | Sonra — sınav puanı eşit ama OBP düşük (eşitlik OBP ile bozulur) |
| Öğrenci C | 455 | 70 | Hepsinden önce — sınav puanı daha yüksek, OBP'ye bakılmaz |
Aynı sınav puanında 15 puanlık OBP farkı yerleştirme puanına 3 puan olarak yansıyor. Dar tercih bantlarında bu fark belirleyici olabiliyor; özellikle aynı dilimdeki öğrenciler arasında.
Yüzdelik dilimin nasıl hesaplandığını ve okulların hangi dilimde kapandığını görmek için:
- LGS Yüzdelik Dilim Nedir? Puan, Dilim ve Hedef Lise Rehberi
Yerel yerleştirme nedir, nasıl çalışır?
LGS yerleştirme sistemi iki ayrı mekanizma üzerinden işler: merkezi yerleştirme ve yerel yerleştirme. Pek çok öğrenci ve veli bu ikisini birbirine karıştırıyor.
| Merkezi Yerleştirme | Yerel Yerleştirme | |
|---|---|---|
| Kapsam | Tüm Türkiye | Adrese göre belirlenen okul çevresi |
| Puan türü | LGS yerleştirme puanı | LGS yerleştirme puanı + adres önceliği |
| Okul türü | Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, tercih edilen okullar | Genel Anadolu liseleri, meslek liseleri |
| Başvuru | Öğrenci tercih listesi | Otomatik; adrese göre |
Yerel yerleştirmede öğrencinin kayıtlı olduğu adres belirleyici rol oynar. Tercih listesini doldurmayan ya da hiçbir tercihine yerleşemeyen öğrenciler adreslerine en yakın boş kontenjanı bulunan okula otomatik olarak atanır.
Adrese dayalı yerleştirme, özellikle büyük şehirlerde okul seçimini önemli ölçüde etkiliyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi şehirlerde okul çevreleri dar tutulabiliyor; bu da bazı okulların yalnızca belirli mahallelerdeki öğrencilere açık olduğu anlamına geliyor.
Tercih listeni mutlaka doldur.
Listeyi boş bırakmak ya da az tercih yazmak, merkezi yerleştirmede hak kaybına yol açabilir. MEB her yıl bu konuda uyarı yayınlıyor. Tercih kılavuzunu okul rehber öğretmeninden ya da meb.gov.tr adresinden edinebilirsiniz.
Hedef okulun fen lisesi ya da nitelikli Anadolu lisesi olduğu durumlarda yerel yerleştirme değil, merkezi yerleştirme belirleyici. Bu okullar için:
- İstanbul, Ankara ve İzmir'deki En İyi Fen Liseleri: 2025 Taban Puanları
Merkezi sınav puanı mı, yerel yerleştirme mi? Hangisi ne zaman geçerli?
Bu konu sıkça karıştırılıyor. Net tablo şu:
| Hedef okul türü | Belirleyici mekanizma | OBP'nin rolü |
|---|---|---|
| Fen lisesi, sosyal bilimler lisesi | Merkezi yerleştirme | Yerleştirme puanında %20 ağırlık |
| Nitelikli Anadolu lisesi (tercihle) | Merkezi yerleştirme | Yerleştirme puanında %20 ağırlık |
| Genel Anadolu lisesi (adres çevresinde) | Yerel yerleştirme | Yerleştirme puanında %20 ağırlık |
| Hiçbir tercih yapılmamışsa | Otomatik yerel atama | Yerleştirme puanı kullanılır |
Her iki sistemde de OBP yerleştirme puanına %20 oranında dahil oluyor. Yani OBP, hangi mekanizma geçerli olursa olsun sonucu etkiliyor.
OBP düşükse ne yapmalı? Veliler için 3 adım
OBP bir kez yazıldığında geriye dönük değiştirilemez; ancak mevcut durumu en iyi şekilde değerlendirmek mümkün. Üç somut adım var:
- Sınav puanını yukarı çek. OBP'deki her 1 puanlık eksiği yerleştirme puanında telafi etmek için sınav puanının yaklaşık 4 puan artması gerekiyor. Bu matematiksel ilişki, sınav hazırlığının neden öncelik taşıdığını net biçimde ortaya koyuyor.
- Tercih stratejisini OBP'ye göre kurgula. Aynı dilimde OBP'si yüksek rakiplerle yarışıyorsan, puan bantlarını 2-3 puan aşağıdan planlamak daha güvenli bir tercih sırası oluşturur.
- 8. sınıf karne notlarına odaklan. OBP hesabı devam ediyor; 8. sınıf ikinci dönem notları formülde yer alıyor. Son karneye kadar her ders notu fark yaratabilir.
Sınav puanını artırmanın en hızlı yolu hangi konulara odaklanacağını doğru belirlemek:
- LGS'de En Çok Çıkan Konular: 2018-2025 Veri Analizi
OBP hesabını ve yerleştirme puanına katkısını hemen görmek istiyorsanız →
Tekno Deha'nın LGS Net ve Puan Hesaplama aracı, OBP modülüyle karne notlarınızdan tahmini katkıyı otomatik hesaplıyor.
→ teknodeha.co/lgs-net-hesaplama
Veliler için: OBP sürecini nasıl takip etmeli?
OBP hesabı, öğrencinin 6. sınıftan itibaren aldığı her karne notuyla şekilleniyor. Veli olarak yapabileceğiniz en önemli şey bu süreci erken fark etmek; 8. sınıfın son döneminde sürprizle karşılaşmamak için karne dönemlerini takip altına almak.
Çocuğunuz ders çalışıyor ama karne notlarında beklenen ilerleme görünmüyorsa sorun yöntemde olabilir. Bu durumu ayrıntılı ele aldığımız rehber için:
- Çocuğum Ders Çalışmıyor: Suçlamadan Önce Yapılacak 5 Şey
Tekno Deha'yı Ücretsiz Dene
Tekno Deha'nın Karne Isı Haritası, hangi derse ne kadar zaman ayrıldığını ve bu sürenin not ortalamasına ve OBP'ye nasıl yansıdığını somut veriyle gösteriyor.
Sonuç: OBP ve yerel yerleştirmeyi bir arada değerlendir
LGS yerleştirme sistemi sınav puanıyla bitmez. OBP %20 ağırlıkla formüle giriyor, yerel yerleştirme ise tercih listesi yapılmayan ya da doldurulamayan durumlarda devreye giriyor. Bu iki değişkeni görmezden gelen her tercih planı eksik kalır.
Yapman gereken iki şey net: sınav puanını en üst seviyeye taşımak için öncelikli konulara odaklan, OBP'yi de en az son dönem karnesine kadar ciddiye al. Her iki taraf güçlendiğinde yerleştirme puanı ve tercih güvencesi birlikte artıyor.
OBP'yi en üst seviyede tuttun. Şimdi sıra sınav tarafında.
Tekno Deha'yı Ücretsiz Dene
Tekno Deha'nın Bal Peteği Kazanım Analizi, sekiz yıllık sınav verisini kendi deneme sonuçlarınla üst üste koyarak hangi konuya önce odaklanman gerektiğini gösteriyor.
Tekno Deha'yı Ücretsiz Dene
→ Ücretsiz başla: teknodeha.co/register
OBP nedir, nasıl hesaplanır?
OBP, Ortaokul Başarı Puanı'nın kısaltmasıdır. Öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu karne notlarının ağırlıklı ortalaması 5 ile çarpılarak elde edilir; sonuç 100 üzerinden ifade edilir. OBP yerleştirme puanına %20 ağırlıkla eklenmez — yalnızca sınav puanı eşit olan öğrenciler arasında ilk eşitlik bozucu kriterdir.
OBP yerleştirme puanını ne kadar etkiler?
Doğrudan bir formüle girmez. MEB kılavuzuna göre yerleştirme yalnızca merkezi sınav puanına göre yapılır. OBP ancak iki öğrencinin sınav puanı tıpatıp eşitse devreye girer ve OBP'si yüksek olan önce yerleşir. Dar kontenjanlı okullarda bu eşitlik bozucu rol belirleyici olabilir.
5. sınıf notları OBP'ye dahil mi?
Hayır. MEB'in mevcut formülüne göre 5. sınıf notları OBP hesabına dahil edilmez. Yalnızca 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu notları kullanılır.
Yerel yerleştirme nedir, kimler dahil?
Yerel yerleştirme, tercih listesinde yer almayan ya da hiçbir tercihine yerleşemeyen öğrencilerin adreslerine en yakın boş okula otomatik olarak atandığı sistemdir. Özellikle genel Anadolu liseleri ve meslek liseleri bu mekanizmayla dolmaktadır.
OBP düşükse sınav puanıyla telafi edilebilir mi?
Evet, kısmen. OBP'deki her 1 puanlık eksik için yerleştirme puanını korumak amacıyla sınav puanının yaklaşık 4 puan artması gerekiyor. Telafi matematiksel olarak mümkün; ancak sınav puanının da bir tavanı olduğu unutulmamalı. En sağlıklı strateji her iki değişkeni de olabildiğince güçlü tutmak.
Merkezi sınav puanı mı OBP mi daha önemli?
Yerleştirmede belirleyici olan merkezi sınav puanıdır; yerleştirme yalnızca sınav puanı üstünlüğüne göre yapılır. OBP yalnızca sınav puanı eşitliğinde ilk eşitlik bozucu kriter olarak kullanılır; ardından sırasıyla 8, 7 ve 6. sınıf yıl sonu başarı puanı, devamsızlık azlığı ve tercih önceliği gelir.
Tekno Deha Ekibi
LGS hazırlık sürecinde öğrencilere rehberlik eden içerik ekibi.