Kimin için ölçüyorsunuz?
İlkokul · 2–4. sınıf
Sınıfını seç
İlkokul metinleri sınıf düzeyine göre ayrı sayfalarda: büyük punto, kısa cümle ve yazdırılabilir.
Ortaokul · 5–8. sınıf
Bir metin seç ve başlat
LGS'deki paragraf uzunluğuna yakın üç metin: okul, bilim ve şehir hayatından.
Adım 1 / 4 · Metin seç
Sınıf Başkanı Seçimi
Bu yıl sınıf başkanı seçimine üç aday katıldı. Öğretmenimiz seçimden önce her adayın iki dakikalık bir konuşma yapmasını istedi. Zeynep sınıfa bir öneri kutusu koyacağını, Emre teneffüslerde top oynama sırasını düzenleyeceğini söyledi. Barış ise kimseye söz vermek istemediğini, önce sınıfın ne istediğini soracağını anlattı.
Oylama gizli yapıldı. Herkes adını yazmadan bir kâğıda tercihini yazdı ve kâğıtları kutuya attı. Oylar sayıldığında Zeynep ile Barış eşit oy almıştı. Öğretmenimiz kuralı hatırlattı: Eşitlik olursa oylama yalnız iki aday arasında yenilenecekti.
İkinci oylamadan önce Barış, sınıfta küçük bir anket yaptığını ve en çok istenen şeyin kütüphane saatinin uzatılması olduğunu açıkladı. Bu kez oyların çoğunu o aldı. Zeynep öneri kutusu fikrini yine de uygulamak istediğini söyleyince Barış onu yardımcısı olmaya davet etti.
Bilim Fuarındaki Güneş Fırını
Okulumuzun bilim fuarı için grup olarak bir güneş fırını yapmaya karar verdik. Fikri bize fen öğretmenimiz verdi: Güneş ışığını bir kutunun içinde toplayıp yiyecek ısıtmak mümkünmüş. Malzeme olarak bir karton kutu, alüminyum folyo, siyah bir karton, streç film ve birkaç tahta çubuk kullandık.
Önce kutunun kapağını üç kenarından kesip yansıtıcı bir kapak hâline getirdik ve iç yüzünü folyoyla kapladık. Kutunun tabanına siyah kartonu yerleştirdik, çünkü koyu renkler ışığı daha çok soğuruyor. Kutunun ağzını streç filmle kapattık; böylece içerideki sıcak hava dışarı kaçmayacaktı. Yansıtıcı kapağı da tahta çubukla güneşe doğru açık tuttuk.
İlk denemede fırının içine bir termometre koyup bir saat bekledik. Sıcaklık beklediğimiz kadar yükselmedi. Sonra kapağın açısını her on beş dakikada bir güneşe göre düzelttik ve kutunun kenarlarındaki boşlukları bantla kapattık. İkinci denemede sıcaklık belirgin biçimde arttı ve fırına koyduğumuz çikolata eridi. Fuarda ziyaretçilere iki denemenin sonuçlarını bir tabloyla gösterdik.
Şehrin Ağaçlarını Saydık
Belediyemiz geçen yıl şehirdeki bütün sokak ağaçlarını saymak için gönüllü öğrencilerden yardım istedi. Okulumuzdan on iki kişi katıldık. Bize birer tablet verildi ve her ağaç için türünü, gövdesinin kalınlığını ve sağlık durumunu kaydetmemiz istendi. Kalınlığı ölçmek için gövdenin çevresini yerden yaklaşık bir buçuk metre yükseklikten mezurayla ölçüyorduk.
İlk hafta işler yavaş ilerledi. Birçok ağacın türünü bilmiyorduk ve her birini kitaptan bakarak bulmaya çalışıyorduk. Sonra görevli mühendis bize yaprak şekline, kabuğun dokusuna ve dalların diziliş biçimine bakarak tür tanımayı öğretti. İkinci haftadan sonra günde ölçtüğümüz ağaç sayısı belirgin biçimde arttı.
Sayım sürerken mahallemizdeki ağaçların bir kısmının kurumaya başladığı ortaya çıktı. Mühendis, bunun nedenlerinden birinin ağaç diplerinin betonla kapatılması olduğunu söyledi; toprağa su ve hava ulaşmayınca kökler zayıflıyormuş. Belediye de ilk iş olarak bu ağaçların çevresindeki betonu kırıp toprak açtırdı.
Sayım bittikten birkaç ay sonra sonuçlar belediyenin internet sayfasında bir harita olarak yayımlandı. Haritada her ağaç bir noktayla gösteriliyor, noktanın rengi ağacın sağlık durumunu belirtiyor. Biz de okulun önündeki ıhlamurun kırmızı noktayla işaretlendiğini görünce onun için bir sulama nöbeti başlattık.
Lise · 9–12. sınıf
Bir metin seç ve başlat
TYT ve AYT paragraflarına yakın, daha uzun ve kavramsal üç metin.
Adım 1 / 4 · Metin seç
Sahil Yolunda Bisiklet Şeridi
Kasabamızın sahil yolu yıllarca yalnız arabalar ve yayalar için kullanıldı. Bisiklet sürmek isteyenler ya kaldırıma çıkıyor ya da arabaların arasında ilerlemeye çalışıyordu. İki yıl önce belediye, sahil boyunca dört kilometrelik bir bisiklet yolu yapılacağını duyurdu. İlk tepki pek olumlu değildi. Esnaf, yolun daralacağını ve müşterilerin arabalarını bırakacak yer bulamayacağını düşünüyordu.
Yol yapılırken belediye her hafta sahildeki çay bahçesinde bir toplantı düzenledi. Esnaf, sürücüler ve bisikletliler kendi dertlerini tek tek anlattı. Bu toplantılarda otoparkın sahilden alınıp iki sokak arkadaki boş arsaya taşınmasına karar verildi. Bisiklet yolu da yaya kaldırımından alçak bir bordürle ayrıldı; böylece yürüyenlerle bisikletliler birbirinin yoluna girmeyecekti.
Yol açıldıktan sonraki ilk yaz sahil eskisinden daha kalabalık oldu. Hafta sonları aileler çocuklarıyla bisiklet sürmeye geliyor, dönüşte çay bahçelerinde oturuyordu. Başta karşı çıkan esnafın bir kısmı artık yoldan memnun olduğunu söylüyor. Yine de herkes aynı fikirde değil: bazı sürücüler otoparktan sahile yürümenin zaman aldığından yakınıyor.
Gece Açık Kalan Kütüphane Salonu
Şehrimizin merkez kütüphanesi uzun yıllar akşam altıda kapandı. Sınav dönemlerinde öğrenciler kapanış saatinden önce masaları boşaltmak zorunda kalıyor, çalışmaya kafelerde ya da kalabalık evlerinde devam ediyordu. Geçen sonbahar kütüphane yönetimi, deneme olarak iki ay boyunca salonlardan birini gece yarısına kadar açık tutmaya karar verdi.
Karar kolay alınmadı. Gece çalışacak görevliler için ek mesai gerekiyordu; binanın ısıtma ve aydınlatma giderleri de artacaktı. Yönetim bu yüzden yalnız tek bir salonu açtı ve girişte öğrenci kartı istemeye başladı. Salonda konuşmak yasaktı; telefonla konuşmak isteyenler koridordaki küçük odaya geçiyordu.
İlk haftalarda salonun yarısı boş kaldı. Duyuru yalnız kütüphanenin internet sayfasında yapıldığı için öğrencilerin çoğunun haberi yoktu. Görevliler bunun üzerine okulların ve yurtların panolarına afiş astı. Üçüncü haftadan sonra salon her gece doldu, hatta bazı akşamlar kapıda sıra oluştu.
İki ayın sonunda yönetim salonu kullananlara bir anket yaptı. Öğrencilerin çoğu uygulamanın sürmesini istiyordu, ama birkaç kişi salonun gece geç saatlerde havasız kaldığını yazmıştı. Yönetim gece salonunu sınav dönemlerinde sürdürmeye ve salona havalandırma eklemeye karar verdi.
Eski Taş Köprünün Onarımı
Nehrin iki yakasını birleştiren taş köprü, yüz elli yılı aşkın bir süre kasabanın en çok kullanılan geçidiydi. Son yıllarda kemerlerin arasındaki taşlarda çatlaklar belirince belediye köprüyü araç trafiğine kapattı. Kasabada iki görüş ortaya çıktı: Bir kesim köprünün yıkılıp yerine geniş, betonarme bir köprü yapılmasını istiyordu; diğerleri ise köprünün kasabanın belleği olduğunu ve aslına uygun biçimde onarılması gerektiğini savunuyordu.
Belediye karar vermeden önce bir mühendis ekibinden rapor istedi. Ekip aylarca köprünün taşlarını tek tek inceledi, kemerlerin altındaki zemini ölçtü ve eski fotoğraflarla bugünkü durumu karşılaştırdı. Raporda çatlakların asıl nedeninin taşların eskimesi değil, son otuz yılda köprünün üzerinden geçen ağır kamyonlar olduğu yazıyordu. Köprü, yapıldığı dönemin at arabalarına göre tasarlanmıştı; bugünün yüklerini taşıması beklenemezdi.
Rapor tartışmanın yönünü değiştirdi. Köprü yıkılmadan onarılacak, ancak yalnız yayalara ve bisikletlilere açık olacaktı. Araçlar için birkaç yüz metre aşağıya yeni bir köprü yapılacaktı. Onarımda eski taşların mümkün olduğunca yerinde kalmasına, kırık olanların da aynı ocaktan çıkarılan taşlarla değiştirilmesine karar verildi. Ustalar sökülen her taşı numaralandırıp aynı sırayla yerine koydu.
Onarım iki yıl sürdü. Bugün köprünün üzerinde araba yok; akşamları insanlar karşı yakaya yürüyor, çocuklar kemerlerin altından geçen kayıklara el sallıyor. Yeni köprüyü kullanan sürücülerin bir kısmı yolun uzadığından yakınsa da tartışmanın en çok konuşulan sonucu, eski köprünün neden yorulduğunun ilk kez anlaşılması oldu.
Yetişkin · Üniversite ve sonrası
Bir metin seç ve başlat
Günlük hayattan ve iş hayatından üç metin; zor metin en uzunudur.
Adım 1 / 4 · Metin seç
Mutfakta Yarım Kalan Ekmekler
Geçen ay evde küçük bir deney yaptık: Bir hafta boyunca çöpe attığımız yiyecekleri bir deftere yazdık. Sonuç bizi şaşırttı. En çok atılan şey ne sebze ne de meyveydi; ekmekti. Her gün fırından iki ekmek alıyor, akşamları birinin yarısının bayatladığını görüp atıyorduk.
İlk çözüm basitti: Ekmeği ihtiyaç kadar almak. Ama bu kez misafir geldiğinde ekmek yetmedi ve akşam yeniden fırına gitmek gerekti. Sonra komşumuzun önerisini denedik. Sabah aldığımız ekmeğin yarısını dilimleyip dondurucuya koyduk; gereken dilimleri kızartma makinesinde ısıtınca taze gibi oluyordu.
Bayatlayan parçaları da ayrı bir kavanozda biriktirmeye başladık. Hafta sonu bunlardan galeta unu yaptık, bir kısmını da çorbaya kıtır olarak kattık. İkinci haftanın sonunda deftere baktığımızda çöpe atılan ekmek neredeyse sıfıra inmişti. Şimdi aynı yöntemi sebzeler için de deniyoruz.
Toplantısız Çarşamba
Çalıştığım yazılım şirketinde geçen yıl bir sorun herkesin dilindeydi: Takvimler toplantıyla dolduğu için asıl işe ancak akşam saatlerinde vakit kalıyordu. Ekip liderimiz önce her toplantının gerçekten gerekli olup olmadığını sorgulamayı önerdi, ama birkaç hafta sonra takvimler yine eski hâline döndü.
Bunun üzerine şirket bir deneme başlattı: Çarşamba günleri hiçbir iç toplantı yapılmayacaktı. Acil konular için yazılı mesaj kullanılacak, müşteri görüşmeleri ise mümkünse başka günlere kaydırılacaktı. Deneme üç ay sürecek, sonunda çalışanlara bir anket yapılacaktı.
İlk haftalarda bazı ekipler zorlandı. Özellikle birbirine sık danışan ekipler çarşamba günü sorularını biriktiriyor, perşembe sabahı uzun bir toplantı yapmak zorunda kalıyordu. Bu sorunu çözmek için ekipler her soruyu ilgili kişiye yazılı olarak sormayı ve cevapları ortak bir belgede toplamayı denedi. Belge zamanla yeni gelen çalışanlar için de bir başvuru kaynağına dönüştü.
Üç ayın sonunda yapılan ankette çalışanların büyük kısmı çarşamba günlerinin en verimli günleri olduğunu söyledi. Yine de bazı çalışanlar yüz yüze konuşmanın hızını özlediklerini yazdı. Şirket uygulamayı sürdürmeye, ancak ekiplerin haftada bir kısa ve gündemi önceden belli bir toplantı yapmasını zorunlu tutmaya karar verdi.
Mahallenin Tamir Kafesi
Mahallemizdeki eski bir dükkânda ayda bir kez tamir kafe kuruluyor. Mantığı basit: İnsanlar bozulan eşyalarını getiriyor, gönüllü ustalarla birlikte onarmaya çalışıyor. Ütüden bisiklete, yırtık montlardan sesi kesilen radyolara kadar her şey masaya geliyor. Gönüllüler tamiri tek başına yapmıyor; eşyanın sahibini de işe katıyor, ne yaptığını anlatarak gösteriyor.
Kafeyi kuran emekli elektrik teknisyeni Nail Bey, fikrin aklına komşusunun yalnızca sigortası atmış bir su ısıtıcısını çöpe attığını gördüğü gün geldiğini anlatıyor. Ona göre insanlar eşyalarını çoğu zaman onarılamayacakları için değil, nereden başlayacaklarını bilmedikleri için atıyor. Bu yüzden kafede tamirin kendisinden çok, arızanın nasıl arandığını öğretmeye önem veriliyor.
Her eşya onarılamıyor elbette. Bazı cihazların parçaları piyasada bulunmuyor, bazılarının gövdesi açılmayacak biçimde yapıştırılmış. Gönüllüler bu durumları da bir deftere yazıyor: hangi eşya, neden onarılamadı. Bir yılın sonunda defter, onarıma en kapalı ürünleri gösteren bir listeye dönüşmüş; kafe bu listeyi mahalle bülteninde paylaşmaya başlamış.
Kafenin etkisi yalnız onarılan eşyalarla sınırlı kalmıyor. Ayda bir aynı masanın çevresinde buluşan komşular birbirini tanımaya başlamış; birinin bilmediğini öbürü biliyor. Nail Bey'in en sevdiği an, bir yıl önce ütüsünü onarmaya gelen bir kadının bugün masada gönüllü olarak oturup başkalarına yardım etmesi.
